Tóm tắt
Nghiên cứu này được thực hiện tại khu vực đồi núi thuộc huyện Phú Lộc (cũ), Thành phố Huế nhằm xác định mức độ xói mòn đất tiềm năng và nhận thức của người dân về hiện tượng xói mòn đất. Kết quả nghiên cứu cho thấy biến động xói mòn tiềm năng trong khu vực chịu chi phối mạnh yếu tố phương thức canh tác, hệ số P, trong khi dữ liệu phỏng vấn 40 hộ cho thấy khác biệt về khả năng nhận diện xói mòn giữa người Kinh và người Cơ Tu; trong đó hiện tượng nhầm lẫn xói mòn với sạt lở thường xuyên xảy ra. Nghiên cứu cũng cho thấy có sự khác biệt về nhận thức đối với nguyên nhân xói mòn theo giới cũng như hậu quả của xói mòn đất. Nghiên cứu đề xuất các hoạt động giảm xói mòn nên gắn với việc tăng cường độ che phủ, kết hợp với truyền thông tại cộng đồng, ưu tiên cách diễn đạt dễ tiếp cận và minh họa thực địa để người dân phân biệt rõ các quá trình và lựa chọn biện pháp phù hợp.
Tài liệu tham khảo
- den Biggelaar C, Lal R, Wiebe K, Eswaran H, Breneman V, Reich P. The Global Impact of Soil Erosion on Productivity. In: Donald S, editor. Advances in Agronomy, 2003, p. 49–95. https://doi.org/10.1016/S0065-2113(03)81002-7.
- Pham TG, Degener J, Kappas M. Integrated universal soil loss equation (USLE) and Geographical Information System (GIS) for soil erosion estimation in A Sap basin: Central Vietnam. International Soil and Water Conservation Research 2018;6:99–110. https://doi.org/10.1016/j.iswcr.2018.01.001.
- Thai TH, Thao NP, Dieu BT. Assessment and Simulation of Impacts of Climate Change on Erosion and Water Flow by Using the Soil and Water Assessment Tool and GIS: Case Study in Upper Cau River basin in Vietnam. Vietnam Journal of Earth Sciences 2017;39. https://doi.org/10.15625/0866-7187/39/4/10741.
- Bewket W. Farmers’ Knowledge of Soil Erosion and Control Measures in the Northwestern Highlands of Ethiopia. African Geographical Review 2011;30:53–70. https://doi.org/10.1080/19376812.2011.10539143.
- Tesfahunegn GB, Ayuk ET, Adiku SGK. Farmers’ perception on soil erosion in Ghana: Implication for developing sustainable soil management strategy. PLoS One 2021;16:e0242444. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0242444.
- Vũ Thanh Biển, Triệu Hồng Lụa, Nguyễn Văn Quân, Đỗ Thị Đức Hạnh, Đỗ Thị Thu Hà, Nguyễn Tuấn Cường, et al. Đánh giá nhận thức của nông dân về vấn đề thoái hoá đất trên đất dốc trồng sắn và vai trò của các giải pháp nông nghiệp bảo tồn trong cải tạo đất tại tỉnh Yên Bái. Tạp Chí Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn 2020;18:56–65.
- Dung NM, Hai Ninh NT. Farmers’ Perceptions on Land Degradation: A Case Study in Vietnam. Current World Environment 2024;18:1356–69. https://doi.org/10.12944/CWE.18.3.35.
- Chi cục thống kê huyện Nam Đông. Niên giám thống kê huyện Nam Đông. 2023.
- Nguyễn Trọng Hà. Xác định các yếu tố gây xói mòn và khả năng dự báo xói mòn trên đất dốc. Luận án Tiến sĩ. Trường Đại học Thuỷ lợi, 1996.
- Cục Khảo sát địa chất Hoa Kỳ. Digital Elevation Model 2014. https://earthexplorer.usgs.gov/ (accessed August 1, 2025).
- Moore DI, Wilson PJ. Length Slope Factor for the Revised Universal Soil Loss Equation: Simplified Method of Solution. J Soil Water Conserv 1992;47:423–428.
- Nguyễn Tử Siêm, Thái Phiên. Đất đồi núi Việt Nam: Suy thoái và phục hồi. Hà Nội: Nhà xuất bản nông nghiệp; 1999.
- Durigon VL, Carvalho DF, Antunes MAH, Oliveira PTS, Fernandes MM. NDVI time series for monitoring RUSLE cover management factor in a tropical watershed. Int J Remote Sens 2014;35:441–53. https://doi.org/10.1080/01431161.2013.871081.
- Lê Hoàng Tú, Nguyễn Duy Liêm, Trương Phước Minh, Nguyễn Kim Lợi. Ứng dụng GIS trong đánh giá mức độ xói mòn đất tại lưu vực Sông Tam Đa, tỉnh Lâm Đồng. Kỷ yếu Hội thảo ứng dụng GIS toàn quốc 2011, Đà Nẵng: Nhà xuất bản Nông nghiệp; 2011, p. 145–57.
- Xiong M, Leng G, Tang Q. Global Analysis of the Cover-Management Factor for Soil Erosion Modeling. Remote Sens (Basel) 2023;15:2868. https://doi.org/10.3390/rs15112868.
- Huynh HTN, Lobry de Bruyn LA, Knox OGG, Hoang HTT. Local soil knowledge, sustainable agriculture and soil conservation in Central Vietnam. Geoderma Regional 2021;25:e00371. https://doi.org/10.1016/j.geodrs.2021.e00371.
- Mponela P, Aynekulu E, Ebrahim M, Abate T, Abera W, Zaremba H, et al. Gender gap in perspectives of the impacts of degradation and restoration on ecosystem services in Ethiopia. Land Degrad Dev 2023;34:4503–16. https://doi.org/10.1002/ldr.4764.
- Huynh C Van, Pham TG, Nguyen TQ, Nguyen LHK, Tran PT, Le QNP, et al. Understanding Indigenous Farming Systems in Response to Climate Change: An Investigation into Soil Erosion in the Mountainous Regions of Central Vietnam. Applied Sciences 2020;10:5091. https://doi.org/10.3390/app10155091.