Tóm tắt
Bệnh đơn bào Leucocytozoon spp. gây ra là một trong những bệnh ký sinh trùng đường máu phổ biến trên gà thả vườn tại Việt Nam. Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá đặc điểm lâm sàng, bệnh tích đại thể và thay đổi chỉ số huyết học của bệnh trên gà lai Hồ thả vườn tại phường Bình Khê và phường Yên Tử, tỉnh Quảng Ninh. Tổng số 79 gà dương tính với Leucocytozoon spp. được theo dõi từ tháng 10/2025 đến tháng 4/2026. Kết quả cho thấy triệu chứng lâm sàng điển hình gồm: mào và tích nhợt nhạt (91,10%), gà gầy yếu chậm lớn (79,70%) và ỉa chảy phân xanh lá cây (75,90%). Bệnh tích nổi bật là máu loãng khó đông (92,80%), gan sưng to kèm lách xuất huyết (85,70%) và chất chứa trong đường tiêu hóa màu xanh lá cây (80,90%). Xét nghiệm huyết học ghi nhận gà bệnh bị thiếu máu đẳng sắc đẳng bào nặng (RBC, HGB, HCT giảm mạnh), tổng số bạch cầu tăng rất cao (245,73 × 10⁹/L) và tiểu cầu giảm rõ rệt (15,43 × 10⁹/L), với sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P < 0,05) so với gà khỏe. Nghiên cứu cung cấp dữ liệu khoa học toàn diện và chi tiết đầu tiên về bệnh Leucocytozoonosis trên gà thả vườn tại Quảng Ninh, góp phần quan trọng cho chẩn đoán sớm và phòng trị bệnh hiệu quả trong chăn nuôi thực tế.
Tài liệu tham khảo
- Mathis C. Leucocytozoon de la poule. Compt Rend Seanc Soc Biol. 1909;67:470-2.
- Lee HR, Koo B-S, Jeon E-O, Han M-S, Min K-C, Lee SB, et al. Pathology and molecular characterization of recent Leucocytozoon caulleryi cases in layer flocks. Journal of Biomedical Research. 2016;30(6):517.
- Boonchuay K, Thomrongsuwannakij T, Chagas CRF, Pornpanom P. Prevalence and diversity of blood parasites (Plasmodium, Leucocytozoon and Trypanosoma) in backyard chickens (Gallus gallus domesticus) raised in Southern Thailand. Animals. 2023;13(17):2798.
- Srikacha N, Chagas CRF, Paudel S, Pornpanom P. Prevalence, morphological and molecular characterization of Leucocytozoon macleani (Apicomplexa: Haemosporida) from chickens in Thailand. Parasite. 2025;32:50.
- Valkiunas G. Avian Malaria Parasites and other Haemosporidia: CRC Press; 2004.
- Valkiūnas G, Iezhova TA. Insights into the biology of Leucocytozoon species (Haemosporida, Leucocytozoidae): why is there slow research progress on agents of leucocytozoonosis? Microorganisms. 2023;11(5):1251.
- Manual MV. Leucocytozoonosis in Poultry: Merck & Co., Inc.; 2025 [Available from: https://www.merckvetmanual.com/poultry/bloodborne-organisms-in-poultry/leucocytozoonosis-in-poultry.
- Chiang Y-H, Lin Y-C, Wang S-Y, Lee Y-P, Chen C-F. Effects of Artemisia annua on experimentally induced leucocytozoonosis in chickens. Poultry science. 2022;101(4):101690.
- Hsu CK, Campbell GR, Levine ND. A check‐list of the species of the genus Leucocytozoon (Apicomplexa, Plasmodiidae). The Journal of Protozoology. 1973;20(2):195-203.
- Quyết LĐ, Ngà NTB, Thương ĐTH, Vượng NV, Việt HV. Khảo sát tình hình nhiễm Leucocytozoon trên gà tại một số tỉnh Nam Trung Bộ. Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Thú y. 2009;XVI(5):62-8.
- Hưng NH. Khảo sát tình hình nhiễm ký sinh trùng đường máu trên gà thịt tại hai tỉnh Vĩnh Long và Sóc Trăng. Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Thú y. 2011;4(18):44-8.
- Năm LV. Bệnh do ký sinh trùng Leucocytozoon. Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Thú y. 2011;XVIII(4):77-84.
- Lan NTK, Duyên DTH. Nghiên cứu bệnh đơn bào Leucocytozoon ở gà tại một số địa phương của tỉnh Thái Nguyên. Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Chăn nuôi. 2011;8(149):35-9.
- Manual MV. Hematology Reference Ranges: Merck & Co., Inc.; 2025 [Available from: https://www.merckvetmanual.com/reference-values-and-conversion-tables/reference-guides/hematology-reference-ranges.
- Duyên DTH, Lan NTK, Năm LV, Hải NĐ. Tình hình nhiễm đơn bào đường máu Leucocytozoon spp. ở gà tại tỉnh Thái Nguyên và Bắc Giang. Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. 2015(273):88-92.
- El-Fetouh MSA, Refat NAGA, Elseddawy NM, Khamis T, Abdalla MAA. New insights into recently emerged Leucocytozoon caulleri infection in Egyptian broiler flocks through clinical, pathological, hematological, and molecular investigation. Scientific Reports. 2025;15(1):43091.
- Hương LTT. Khảo sát bệnh tích đại thể và vi thể trên gà nhiễm Leucocytozoon trên gà nuôi công nghiệp tại một số tỉnh miền Đông và Tây Nam Bộ. Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Thú y. 2005(6):39-44.
- Duyên DTH. Nghiên cứu bệnh do đơn bào Leucocytozoon spp. gây ra ở gà nuôi tại tỉnh Thái Nguyên, Bắc Giang và biện pháp phòng trị [Luận án Tiến sĩ]: Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên; 2016.
- Prasopsom P, Salakij C. Hematological and phylogenetic studies of Leucocytozoon spp. in backyard chickens and fighting cocks around Kamphaeng Saen, Thailand. Agriculture and Natural Resources. 2020;54(6):595-602.
- Vinakpon G, Agboka K, Issoufou AM, Mensah SEP, Mlaga KG, Karou SD. Impact of hemoparasite load on hematological, biochemical, and immunological parameters in ISA Brown laying hens in southern Togo. Poultry Science. 2025:105689.