Một số vấn đề pháp lý về phát triển du lịch văn hóa nông nghiệp qua thực tiễn tại các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam

Tóm tắt

Du lịch văn hóa nông nghiệp (agricultural cultural tourism) đang nổi lên như một hướng đi quan trọng trong phát triển bền vững du lịch văn hoá ở Việt Nam, đặc biệt tại khu vực miền núi phía Bắc với tiềm năng phong phú về cảnh quan nông nghiệp, bản sắc văn hóa dân tộc và sự tham gia cộng đồng. Mặc dù có nhiều cơ hội, song thực tiễn triển khai mô hình này vẫn đối mặt với những vướng mắc pháp lý đáng kể. Cụ thể, hệ thống pháp luật hiện hành chưa xây dựng được khung pháp luật tích hợp giữa du lịch, môi trường, đất đai và di sản văn hóa; các quy định về công nhận điểm du lịch nông nghiệp còn cứng nhắc, thiếu tính linh hoạt; cơ chế phân chia lợi ích và sự tham gia của cộng đồng địa phương chưa được bảo đảm; công cụ đánh giá tác động môi trường và khả năng chịu tải của điểm đến chưa được chuẩn hóa. Bài viết phân tích các quy định hiện hành (Luật Du lịch 2017; Luật Bảo vệ môi trường 2020; Luật Di sản văn hóa 2024 cùng các nghị định, quyết định liên quan), tham chiếu một số nghiên cứu quốc tế và trường hợp điển hình trong vùng, từ đó chỉ ra các khoảng trống pháp lý chủ yếu. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện khung khổ pháp luật, bao gồm: xây dựng cơ chế pháp lý tích hợp về du lịch văn hoá nông nghiệp, thiết lập chứng nhận “du lịch văn hóa nông nghiệp”, chính sách hỗ trợ chia sẻ lợi ích cho cộng đồng, áp dụng linh hoạt các quy định về sử dụng đất, cùng cơ chế ký quỹ/bảo đảm phục hồi môi trường.