Tóm tắt
Trong những năm gần đây, xác suất trở thành một mạch kiến thức quan trọng, chiếm thời lượng khá lớn trong chương trình toán phổ thông. Do đó, các nghiên cứu về kiến thức để dạy học xác suất thu hút sự quan tâm nghiên cứu của các nhà giáo dục toán trong và ngoài nước. Tuy nhiên, những nghiên cứu bàn về kiến thức để dạy học xác suất có điều kiện hầu như vẫn còn hạn chế. Nghiên cứu này tìm hiểu sự tiến triển của kiến thức để dạy học xác suất có điều kiện của giáo viên toán trung học phổ thông khi tham gia một khóa học về bồi dưỡng nghiệp vụ. Công cụ nghiên cứu là các tình huống liên quan đến xác suất có điều kiện được thiết kế để đo lường các kiểu kiến thức trong mô hình kiến thức toán để dạy học được đề xuất bởi Ball và cộng sự (2008). Dữ liệu nghiên cứu được tiến hành phân tích bằng phương pháp định tính và định lượng để làm rõ sự tiến triển về kiến thức để dạy học xác suất có điều kiện của giáo viên trung học phổ thông. Kết quả nghiên cứu bước đầu cho thấy sự thay đổi trong kiến thức để dạy học xác suất có điều kiện của giáo viên trên bốn lĩnh vực là kiến thức nội dung chung, kiến thức nội dung đặc thù, kiến thức về việc học và kiến thức về việc dạy. Kết quả của nghiên cứu góp phần khẳng định vai trò của các khóa học về bồi dưỡng nghiệp vụ đối với việc phát triển kiến thức để dạy học xác suất có điều kiện cho giáo viên toán.
Tài liệu tham khảo
- Ball, D. L., Thames, M. H., & Phelps, G. (2008). Content knowledge for teaching: What makes it special. Journal of teacher education, 59(5), 389-407. Https://doi.org/10.1177/0022487108324554.
- Batanero, C. (2022). Training teachers to teach probability: A promising research area. Canadian Journal of Science, Mathematics and Technology Education, 22(3), 729-734. Https://doi.org/10.1007/s42330-022-00234-1.
- Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018). Chương trình giáo dục phổ thông môn Toán. (Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo).
- Danişman, Ş., & Tanışlı, D. (2017). Examination of mathematics teachers’ pedagogical content knowledge of probability. Malaysian Online Journal of Educational Sciences, 5(2), 16–34.
- Díaz, C., Batanero, C., & Contreras, J. M. (2010). Teaching independence and conditional probability. Boletín de Estadística e Investigación Operativa, 26(2), 149-162.
- Nguyễn Thị Duyến (2021). Đánh giá kiến thức của giáo viên toán tương lai để dạy học chủ đề hàm số liên tục. Tạp chí Giáo dục, số 506, kì 2, 7/2021.
- Nguyễn Thị Duyến, Nguyễn Lộc Trường Tài, Nguyễn Thị Mai Thủy (2025). Hiểu nhầm khái niệm của học sinh trong học tập chủ đề “Xác suất có điều kiện” (Toán 12): Một nghiên cứu trường hợp. Tạp chí Giáo dục, tập 25, số 12, 6/2025.
- Estrada, A., Batanero, C., & Díaz, C. (2018). Exploring teachers’ attitudes towards probability and its teaching. In Teaching and learning stochastics: Advances in probability education research (pp. 313–332). Springer International Publishing. Https://doi.org/10.1007/978-3-319-72871-1_18.
- Groth, R. E. (2010). Teachers’ construction of learning environments for conditional probability and independence. International Electronic Journal of Mathematics Education, 5(1), 32–35. Https://doi.org/10.29333/iejme/248.
- Kwon, M., Thames, M. H., & Pang, J. (2012). To change or not to change: Adapting mathematical knowledge for teaching (MKT) measures for use in Korea. ZDM, 44(3), 371-385. Https://doi.org/10.1007/s11858-012-0397-y.
- Lien, L. T. B., Minh, T. K. (2018). Vietnamese prospective mathematics teachers’ mathematical knowledge for teaching the derivative and implications for teacher preparation programs. In Hsieh, F.-J. (Ed.), Proceedings of the 8th ICMI-East Asia Regional Conference on Mathematics Education, Vol. 2, 124-133. Taipei, Taiwan: EARCOME.
- Nguyen, D. T., & Tran, D. (2023). High school mathematics teachers' changes in beliefs and knowledge during lesson study. Journal of Mathematics Teacher Education, 26(6), 809-834. Https://doi.org/10.1007/s10857-022-09547-2.
- O’Leary, M. (2024). Rethinking teachers’ professional learning through unseen observation. Professional development in education, 50(6), 1162-1175. Https://doi.org/10.1080/19415257.2022.2125551.
- Phuong, N. T. H., & Minh, T. K. (2018). Prospective mathematics teachers’ mathematical knowledge for teaching histograms in statistics. Vietnam Journal of Education, 5: 195-201.
- Qian, H., & Youngs, P. (2016). The effect of teacher education programs on future elementary mathematics teachers’ knowledge: a five-country analysis using TEDS-M data. Journal of Mathematics Teacher Education, 19(4), 371-396. Https://doi.org/10.1007/s10857-014-9297-0.
- Nguyễn Ái Quốc (2022). Dạy học xác suất có điều kiện ở lớp 12 theo Chương trình Giáo dục phổ thông môn toán 2018. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam, 18(11), 40-46.
- Shaughnessy, J. M. (1992). Research in probability and statistics: Reflections and directions. In D. A. Grouws (Ed.), Handbook of research on mathematics teaching and learning (pp. 465-494). Macmillan.
- Shulman, L. S. (1986). Those who understand: Knowledge growth in teaching. Educational Researcher, 15(2), 4–14. Https://doi.org/10.3102/0013189X015002004.
- Nguyễn Lộc Trường Tài, Nguyễn Thị Duyến (2023). Kiến thức nội dung toán để dạy học tích phân của giáo viên toán tương lai. Tạp chí Giáo dục, tập 23, số 4, 2/2023.
- Tversky, A., & Kahneman, D. (1974). Judgment under Uncertainty: Heuristics and Biases: Biases in judgments reveal some heuristics of thinking under uncertainty. Science, 185(4157), 1124-1131. Https://doi.org/10.1126/science.185.4157.1124
- Zazkis, R., & Mamolo, A. (2011). Reconceptualizing knowledge at the mathematical horizon. For the Learning of Mathematics, 31(2), 8-13.