ẨN DỤ Ý NIỆM “CẢM XÚC LÀ THỜI TIẾT” TRONG TIẾNG VIỆT

Tóm tắt

Bài báo tập trung nghiên cứu ẩn dụ ý niệm “CẢM XÚC LÀ THỜI TIẾT” trong tiếng Việt từ nguồn ngữ liệu từ điển, tác phẩm văn học, diễn ngôn báo chí và ngôn ngữ đời thường. Từ lý thuyết về ẩn dụ ý niệm của Lakoff and Johnson (1980), bài báo sẽ làm rõ một số ẩn dụ ý niệm cảm xúc với miền nguồn là thời tiết. Kết quả nghiên cúu cho thấy ẩn dụ ý niệm CẢM XÚC LÀ THỜI TIẾT được hình thành bở 4 ánh xạ đó là (1) hình thái thời tiết tương ứng với trạng thái cảm xúc, (2) đặc điểm thời tiết tương ứng với đặc điểm cảm xúc, (3) mức độ của thời tiết tương ứng với mức độ cảm xúc và (4) thời tiết thay đổi tương ứng với cảm xúc thay đổi. Bài báo cũng đã chỉ ra rằng ẩn dụ CẢM XÚC LÀ THỜI TIẾT được hình thành trên cơ sở trải nghiệm cơ thể và tương tác cảm giác của con người với môi trường tự nhiên, phản ánh cách tư duy và cảm xúc gắn liền với đời sống nông nghiệp, khí hậu nhiệt đới và các đặc điểm của văn hóa Việt Nam.