Tóm tắt
Bài viết này phân tích sự trỗi dậy của Tân Nho giáo ở Nhật Bản thời Tokugawa qua sự chuyển đổi thể chế của Fujiwara Seika (1561-1619) từ Thiền tông sang Nho giáo. Nghiên cứu lập luận đây là chiến lược chính trị – xã hội thực dụng nhằm mưu cầu thăng tiến cá nhân và phá vỡ thế độc quyền học thuật của giới tự viện và các gia tộc Hakaseke. Dựa trên tư liệu lịch sử, nghiên cứu chỉ ra Seika đã tận dụng mạng lưới Thiền tông để tranh thủ sự bảo trợ từ Toyotomi Hideyoshi và Tokugawa Ieyasu. Đồng thời, ông hợp tác với học giả Triều Tiên Kang Hang nhằm tiếp cận kinh điển nguyên bản, trực quan hóa hình ảnh Nho sĩ qua trang phục và thành lập học viện tư thục tại Kyoto để bình dân hóa giáo dục. Sự thể chế hóa này đào tạo nên một thế hệ Nho sĩ chuyên nghiệp mới. Kết quả nghiên cứu khẳng định sự phát triển mạnh mẽ của Tân Nho giáo trên đảo quốc Nhật Bản đầu thời kỳ Tokugawa được thúc đẩy bởi tính thực dụng và dịch chuyển xã hội từ dưới lên.
Tài liệu tham khảo
- Collcutt, M. (1998). Five Mountains: the Rinzai Zen monastic institution in medieval Japan. Cambridge: Harvard University Press.
- Farris, W. W. (1998). Sacred Texts and Buried Treasures: Issues in the Historical Archaeology of Ancient Japan. Hawaii: University of Hawaii Press.
- Fróis, L. (2015). The First European Description of Japan, 1585. A Critical English-language Edition of Striking Contrasts in the Customs of Europe and Japan by Luís Fróis. London & New York: Routledge.
- Grapard, A. G. (1998). “Keiranshūyōshū : A Different Perspective on Mt. Hiei in the Medieval Period”. In R. K. Payne (Ed.), Re-Visioning “Kamakura” Buddhism. Honolulu: University of Hawaii.
- Rambo, L. R. (1993). Understanding religious conversion. New Haven: Yale University Press.
- 中村安宏 Nakamura Yasuhiro. (1995). 〈藤原惺窩と林兆恩-『大学要略』をめぐって-〉[Fujiwara Seika và Lâm Triệu Ân —— Xoay quanh Đại học yếu lược]. 《文芸研究》, 138(1), 10-20.
- 太安万侶 Ō no Yasumaro. (1982). 《古事記》[Cổ Sự Ký]. 东京: 岩波書店.
- 姜沆 Kang Hang. (1941). 《藤原惺窩集——文章達德綱領序》[Đằng Nguyên Tinh Oa Tập —— Văn Chương Đạt Đức Cương Lĩnh Tự] (卷下). 京都: 思文閣出版.
- 廖欽彬 Liêu Khâm Bân. (2005). 〈藤原惺窩の儒学思想 ——修己治人をめぐって〉[Tư tưởng Nho học của Fujiwara Seika —— Xoay quanh vấn đề Tu kỷ trị nhân]. 《倫理學》, 21, 85-97.
- 張廷玉 Trương Đình Ngọc. (1974). 《明史》[Minh sử]. 北京: 中華書局.
- 朱熹Chu Hy. (2007a). 《朱子全书——大學章句》[Chu Tử toàn thư —— Đại học chương cú] (第 6 冊). 上海:上海古籍出版社、安徽:安徽教育出版社.
- 朱熹 Chu Hy. (2007b). 《朱子全书——朱子語類》[Chu Tử toàn thư —— Chu Tử Ngữ Loại] (第 18 冊). 上海:上海古籍出版社、安徽:安徽教育出版社.
- 林兆恩 Lâm Triệu Ân. (1998). 《林子全集——四書正義》[Lâm Tử Toàn Tập —— Tứ Thư Chính Nghĩa]. 北京: 书目文献出版社.
- 林羅山 Lâm La Sơn. (1938). 《藤原惺窩集——惺窩先生行狀》[Nguyên Tinh Oa Tập —— Tinh Oa Tiên Sinh Hành Trạng] (第 上 冊). 東京: 國民精神文化研究所.
- 楊宏民 Dường Hùng Dân. (1995). 〈藤原惺窩の「格物」論に ついて〉[Về thuyết 'Cách vật' của Fujiwara Seika]. 《立命館文學》, 542(12), 592-613.
- 清原夏野 Kiyohara no Natsuno. (1650). 《令義解》[Lệnh nghĩa luận](11冊)刊本(跋刊) (第 4 冊). (立野春節, 編者) Electronic version. National archives of Japan Digital archive (国立公文書館デジタルアーカイブ)(内閣文庫,請求番号197-0002). 擷取自 https://www.digital.archives.go.jp/das/meta/F1000000000000004023.html
- 王陽明 Vương Dương Minh. (2014). 《 王陽明全集——大學問》[Vương Dương Minh toàn tập —— Đại học vấn]. 上海: 世界書局印行.
- 舍人親王 Toneri shinnō. (1948a). 《日本書紀》[Nhật Bản thư kỷ] (第 3 冊). 东京: 朝日新聞社.
- 舍人親王 Toneri shinnō. (1955). 《日本書紀》[Nhật Bản thư kỷ] (第 4 冊). 东京: 朝日新聞社.
- 舍人親王 Toneri shinnō. (1948b). 《日本書紀》[Nhật Bản thư kỷ] (第 5 冊). 东京: 朝日新聞社.
- 藤原惺窩 Đằng Nguyên Tinh Oa. (1938). 《藤原惺窩集——逐鹿評上》[Đằng Nguyên Tinh Oa Tập —— Trục Lộc Bình Thượng] (卷上). 東京: 國民精神文化研究所.
- 鄭道傳 Chung Do-chun. (1921). 《三峰集 : 附錄——佛氏雜辨》[Tam phong tập: Phụ lục - Phật thị tạp biện]. 木板本(後刷)Electronic version, National Digital Library of Korea (국가전자도서관). Classification: 古朝46. UCI: G701:B-00047985822. 擷取自 https://www.dlibrary.go.kr/content/viewDetail.do?master_bib_no=22126870
- 金谷治 Osamu Kanaya. (1975). 〈藤原惺窩の儒學思想〉[Tư tưởng Nho học của Fujiwara Seika]. 著: 石田一良 (編), 《藤原惺窩林 羅山》,《日本思想大系》第28冊 (ページ: 449-470). 東京: 岩波書店.
- 韓愈 Hàn Dũ. (2014). 《韓昌黎文集校注 ——论佛骨表》[Hàn Xương Lê văn tập hiệu chú: Luận Phật cốt biểu]. 上海: 上海古籍出版社.